الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
591
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى )
و او شكايت برادرش عاصم را به آن حضرت نمودند « علاء » . ابن ابى الحديد مىگويد : علاء كه در اينجا ذكر شده من او را نمىشناسم ، شايد ديگرى وى را بشناسد اما آنچه كه من از اساتيدم يافتهام و آن را به خط « عبد اللّه ابن احمد خشاب » ديدم « ربيع ابن زياد » است كه امام ( ع ) به عيادتش رفته و « ربيع » همان كسى است كه قسمتى از خراسان را فتح نمود و همان كسى است كه « عمر » در بارهاش گفت كسى را به من معرفى كنيد كه هر گاه امير و رئيس قوم خود باشد گويا امير نيست و هر گاه امير نباشد گويا او امير واقعى است ! در پاسخ او گفتند غير از « ربيع ابن زياد حارثى » كسى را بدين صفت سراغ نداريم . ( شرح ابن ابى الحديد ج 11 ص 35 - 37 ) ( مصادر نهج البلاغه ج 3 ص 109 و 110 ) ( 396 . ) اين سخن در بسيارى از كتابهائى كه پيش از نهج البلاغه نوشته شده آمده است از جمله در كتاب « اصول كافى » 1 - اصول كافى - ج 1 ص 62 باب « اختلاف الحديث » ج 1 ص 62 باب « اختلاف الحديث » و « تحف العقول 1 حرانى - تحف العقول - ص 136 حرانى » ص 136 خصال 1 صدوق - خصال - ج 1 صفحه 333 « صدوق » ج 1 صفحه 333 « الامتاع و المؤانسة » 1 توحيدى - الامتاع و المؤانسة - ج 3 ص 197 « توحيدى » ج 3 ص 197 « غيبت » 1 نعمانى - غيبت - ص 26 نعمانى » ص 26 « المسترشد » 1 طبرى - المسترشد - ص 30 طبرى ص 30 . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - ج 3 ص 115 ج 3 ص 115 ) ( 397 . ) زمخشرى در جزء اول كتاب « ربيع الابرار » 1 زمخشرى - ربيع الابرار - جزء اول باب « السماء و الكواكب » در باب « السماء و الكواكب » آن را با كمى تفاوت آورده و ابن اثير در « نهاية » 1 ابن اثير - نهاية - ج 1 ص 27 ماده « أرز » ج 1 ص 27 ماده « أرز » به اين خطبه امام ( ع ) اشاره كرده و تفاوت بين آنچه در اين دو كتاب آمده با نهج البلاغه شاهد اين است كه آن را از مدركى غير نهج البلاغه گرفتهاند . ( مصادر نهج البلاغه 2 - مصادر نهج البلاغه - ج 3 ص 117 ج 3 ص 117 )